"BİLİMKURGU SİNEMASININ YOLCULUĞU" başlıklı yazımda bilimkurgu sinemasının henüz ergenlik döneminden çıkmadığını düşündüğümü belirtmiş ve ergenliğe giriş filmi olarak “2001: A Space Odyssey” i göstermiştim. Şimdi burada bu düşüncemi kısaca açıklamak istiyorum. 2001: A Space Odyssey'e kadar çekilen tüm bilimkurgu filmlerine bakaca okursak, sık sık olmasa da genellikle aynı konular üzerinde yoğunlaşmış olduklarını kolaylıkla fark edebiliriz. Bilimkurgu sinemasında farklı konular bulmak herkesin yeteneği değil. O yüzden 1950’li yıllardan sonra çekilen filmlerin, diğer temel filmlerden esinlenilerek yapılmış olduklarını görebiliriz. 1968 yılına geldiğimizde Stanley Kubrick, uzun zamandır üzerinde çalıştığı “2001: A Space Odyssey” i insanların gözleri önüne sermiştir. Gösterime gerdiği yılda, hemen hemen tüm gençleri sinema salonlarına dolduran bu film, kendinden önceki hiçbir film ile kıyaslanamamış ve bilimkurgu sinemasının doğuşundan sonra gelişimi ile birlikte bir patlama yaratmıştır. Bu film. Bilimkurguya; “artık ben büyüdüm” dedirten bir film olarak ta nitelendirilebilir.
“2001: A Space Odyssey” ile ergenlik dönemine girdiğini kanıtlayan bilimkurgu sineması, her nedense günümüze kadar bu dönemin içinden çıkmayı başaramamıştır. “2001: A Space Odyssey” in özelliklerine bakacak olursak;
1- kendinden önce, benzeri hiçbir filmin olmaması.
2- dönemin en farklı görsel efektlerini içinde barındırması.
3- o güne kadar hiç kimsenin aklının ucundan bile geçmemiş bir konuyu, gözler önüne sermesi (ki bu konunun ne olduğu tam olarak anlaşılmış değildir.)
4- tüm bunları yaparken hiçbir zaman tam olarak anlaşılamamış olması.
Gibi 4 ana özelliğinin olduğunu görmekteyiz. Bu özelliklere bakacak olursak ve 1968 den günümüze doğru bir yolculuğa çıkarsak, o yıldan sonra çekilen hiçbir bilimkurgu filminin bu dört özelliği içinde barındırmadığını görebiliriz. Ergenliğe giriş olarak bu 4 özelliği temelde esas alıyorsak, ergenlikten çıkış olarak da kuşkusuz bu 4 özellikten daha fazla ayrıntıyı içinde barındıran bir film beklememiz gerekiyor.
Peki 1968 den sonra, bilimkurgu sinemasının ergenliğinin sonlarına yaklaştığını hatta ergenlikten çıktığını belirtecek hiçbir film gösterime girmedi mi? Diye düşündüğünüzü biliyorum. Benim düşüncelerime göre bunu en iyi yansıyan film, sadece “The Matrix” filmidir. Yukarıdaki özelliklere bakacak olursak Matrix’in hepsini içinde barındırdığını görebiliriz. Ama neden Wachowskiler Matrix'i ergenlikten çıkış filmi yapmayı başaramıyor? Aslında Wachowski kardeşlerin elinde bu gibi bir güç varken, neden sinema tarihinde 2001: A Space Odyssey gibi kalıcı bir etki yapamıyorlar? tek neden devam filmleri… Eğer devam filmlerini hiçbir zaman çekmeseydiler ve The Matrix filmi üzerinde biraz daha kafa yorsaydılar, bunu kesinlikle başaracaktılar ama devam filmlerini çektiklerinde filmin asıl konusu doğrultusundaki bütün soruları yanıtladılar. Ve dolayısıyla 4. maddeyi tamamen çiğnemiş oldular…
-Serhat DEMİREL
